Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Göz arkasında sıvı birikmesi, retina tabakasınında sıvı birikimine anlamına gelir. Bu sıvı birikimi genellikle makula adı verilen bölümünde yani görme merkezinde meydana gelir. Bu durum, görme kalitesini etkileyebilir ve özellikle merkezi görmede bulanıklık, dalgalanma ya da netlik kaybı gibi şikâyetlere yol açabilir.

Halk arasında “göz arkasında sıvı birikmesi” olarak ifade edilen bu durum, tıpta çoğu zaman makula ödemi, retinal ödem, subretinal sıvı veya intraretinal sıvı gibi kavramlarla açıklanır. Sıvı birikiminin nedeni kişiden kişiye değişebileceği için doğru tanı ve uygun tedavi planı açısından retina değerlendirmesi önemlidir.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Nedir?

Göz arkasında sıvı birikmesi, genellikle retina dokusunun içinde veya retina altında sıvı toplanmasıdır. Bu sıvı birikimi, retinanın normal yapısını bozarak görüntünün net şekilde algılanmasını zorlaştırabilir.

Özellikle makula bölgesi etkilendiğinde kişi; yazıları bulanık görme, düz çizgileri eğri algılama, yüzleri seçmekte zorlanma veya merkezi görmede azalma gibi problemler yaşayabilir.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Neden Olur?

Göz arkasında sıvı birikmesinin nedeni, altta yatan hastalığa göre değişir. Nedeni çoğu zaman retina damarlarından veya retinanın altındaki koroid damarlarından sıvı sızması, damar geçirgenliğinin artması veya retina altında sıvı toplanmasıdır.

Başlıca nedenler şunlardır:

• Diyabet hastalığı,
• Hipertansiyon,
• Retina damar tıkanıklıkları,
• Yaşa bağlı makula hastalıkları,
• Göz içi iltihapları,
• Göz travmaları,
• Bazı göz ameliyatları sonrası gelişen ödem,
• Santral seröz retinopati,
• Bazı ilaçların yan etkileri,
• Genetik veya yapısal retina hastalıklarıdır.

Bu nedenle göz arkasında sıvı birikmesi saptandığında yalnızca sıvının varlığı değil, bu sıvının neden oluştuğu da değerlendirilmelidir. Tedavi planı, sıvı birikiminin kaynağına göre belirlenir.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesinin İlişkili Olduğu Başlıca Hastalıklar Nelerdir?

Göz arkasında sıvı birikmesi yukarıda da belirttiğimiz gibi tek başına bir hastalık adı değildir. Genellikle retina ve retinanın makula bölgesini etkileyen farklı göz hastalıklarından dolayı ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle değerlendirmede asıl amaç, sıvının neden oluştuğunu ve hangi göz hastalığıyla ilişkili olduğunu belirlemektir. Göz arkasında sıvı birikimine neden olan başlıca hastalıklar şu şekilde özetlenebilir;

Santral Seröz Retinopati

Santral seröz retinopatide genellikle retina altında sıvı birikimi görülür. Bu sıvı, özellikle merkezi görmeyi etkileyerek bulanıklık, görüntüde dalgalanma veya nesneleri olduğundan farklı boyutta algılama gibi şikâyetlere neden olabilir. Bu hastalık mükemmelliyetçi, stresli kişilerde ve kortizonlu ilaç kullananlarda görülür.

Yaşa Bağlı Sarı Nokta Hastalığı (Makula Dejenerasyonu)

Yaşa bağlı sarı nokta hastalığının yaş tipinde, retina altında anormal damar yapıları gelişir. Bu damarlar sıvı veya kan sızıntısına neden olarak makula bölgesinde görme kaybına yol açabilir.

Kistoid Makula Ödemi

Kistoid makula ödemi, görme merkezinde retina içinde ve bazen retina altında sıvı birikmesiyle ortaya çıkar. Makula bölgesi net görmeden sorumlu olduğu için burada gelişen sıvı birikimi; bulanık görme, merkezi görmede azalma ve çizgileri dalgalı görme gibi şikâyetlere neden olabilmektedir. Kistoid makula ödemi farklı hastalıklarda karşımıza çıkabilir. Bu hastalıklardan bazıları aşağıda belirtilmiştir.

Diyabetik Retinopati

Diyabet, retina damarlarında zamanla hasara yol açabilir. Damar geçirgenliğinin artmasıyla retina dokusuna sıvı sızabilir ve özellikle makula bölgesinde ödem gelişebilir. Bu durum, hastada görme bulanıklığı veya merkezi görmede azalma ile kendini gösterebilmektedir.

Retina Damar Tıkanıklıkları

Retina damar tıkanıklıklarında kan dolaşımı bozulabilir ve damar duvarlarından sıvı sızıntısı gelişebilir. Bu sıvı, makula bölgesinde toplandığında görme kalitesini belirgin şekilde etkileyebilir.

Göz İçi İltihapları

Üveit gibi göz içi iltihaplarında retina ve makula bölgesi etkilenebilir. İltihabi süreç, damar geçirgenliğini artırarak makulada sıvı birikmesine neden olabilir. Bu durum; görme azalması, bulanıklık ve ışığa hassasiyet gibi şikâyetlerle birlikte görülebilir.

Göz Ameliyatları

Özellikle katarakt ameliyatı ve retina ameliyatlarından sonra kistoid makula ödemi gelişebilir. Bu durum ameliyattan sonra görme düzeyinin ameliyat öncesine göre artmaması veya azalması ile kendini gösterir.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Belirtileri Nelerdir?

Göz arkasında sıvı birikmesi her hastada aynı şekilde belirti vermeyebilir. Bazı hastalarda şikâyetler yavaş gelişirken, bazı durumlarda ani görme değişiklikleri ortaya çıkabilmektedir.

En sık görülen belirtiler:

• Bulanık görme,
• Merkezi görmede azalma,
• Görme alanının ortasında gölge veya kararma hissi,
• Düz çizgileri eğri, kırık ya da dalgalı görme,
• Okuma güçlüğü,
• Renkleri daha soluk algılama,
• Görüntülerin olduğundan küçük veya büyük görünmesi,
• Tek gözle bakıldığında fark edilen görme bozukluğu,
• Yakın ya da uzak görmede netlik kaybı olmaktadır.

Özellikle düz çizgilerin eğri görülmesi, merkezi görmede bulanıklık veya ani görme azalması retina hastalıkları açısından önemlidir. Bu tür şikâyetlerde gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Nasıl Anlaşılır?

Göz arkasında sıvı birikmesi, detaylı göz muayenesi ve retina görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir. Muayenede görme keskinliği, göz dibi ve özellikle makula bölgesi incelenir.

Göz Dibi Muayenesi

Göz dibi muayenesiyle retina, makula ve damar yapıları değerlendirilir. Doktor, retina üzerinde ödem, kanama, damar sızıntısı veya yapısal değişiklik olup olmadığını inceleyebilir.

OCT Görüntüleme

Optik Koherens Tomografi (OCT – Göz Tomografisi), retina içinde veya retina altında sıvı olup olmadığını, sıvının yerini ve makula kalınlığını değerlendirmeye yardımcı olur.

Göz Anjiyosu

Göz anjiyosu, retina damarlarında sızıntı, tıkanıklık veya anormal damar oluşumu olup olmadığını değerlendirmek için kullanılabilir. Özellikle sıvı birikiminin damar kaynaklı olup olmadığını anlamada yardımcıdır.

Görme Keskinliği Testi

Görme keskinliği testi, sıvı birikiminin görme düzeyini ne kadar etkilediğini anlamak için yapılır. Tedavi öncesi değerlendirmede ve tedavi sonrası takipte önemli bir ölçüttür.

Amsler Grid Testi

Amsler grid testi, özellikle merkezi görme bozukluklarını fark etmek için kullanılabilir. Düz çizgilerin eğri, kırık veya dalgalı görülmesi makula bölgesinin etkilenmiş olabileceğini gösterebilir.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Tedavi Edilir mi?

Göz arkasında sıvı birikmesi birçok hastada tedavi edilebilir veya kontrol altına alınabilir. Ancak tedavinin başarısı; sıvı birikiminin nedenine, süresine, retina hasarının derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır.

Esas altta yatan hastalığın sebebine göre değişmekle beraber bazı hastalarda yakın takip yeterli olabilirken, bazı hastalarda göz içi enjeksiyon, fotodinamik tedavi, lazer tedavisi veya ilaç tedavisi gerekebilir. Bu nedenle tedavi kararı, retina muayenesi ve görüntüleme sonuçlarına göre kişiye özel olarak verilmelidir.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Göz arkasında sıvı birikmesi tedavisi, sıvı birikiminin nedenine göre planlanır. Amaç, retina veya makula bölgesindeki sıvıyı azaltmak, mevcut görmeyi korumak ve mümkünse görme kalitesini artırmaktır.

Göz İçi İğne Tedavisi

Göz içi iğne tedavisi, retina hastalıklarında sık kullanılan önemli tedavi yöntemlerinden biridir. Anti-VEGF ilaçlar veya bazı durumlarda steroid içerikli ilaçlar göz içine uygulanarak damar sızıntısının ve makuladaki sıvının azaltılması hedeflenebilir. Göz içi iğne tedavileri yaş tip yaşa bağlı makula dejenerasyonu, diyabetik makula ödemi, retina ven tıkanıklıklarına bağlı makula ödemi, göz içi iltihaplarına bağlı makula ödemi ve göz ameliyatları sonrası makula ödemi tedavisinde kullanılmaktadır.

Argon Lazer Tedavisi

Bazı retina damar sızıntılarında veya diyabete bağlı retina problemlerinde argon lazer tedavisi uygulanabilir. Lazer tedavisinin amacı, sızıntı yapan alanları kontrol altına almak veya retina hasarının ilerlemesini yavaşlatmaktır.

Fotodinamik Tedavi (PDT)

Fotodinamik tedavi santral seröz retinopati hastalığının tüm türlerinde en etkili tedavidir. Ayrıca yaş tip yaşa bağlı sarı nokta hastalığının da bazı tiplerinde iğnelere ek olarak kullanılabilmektedir.

Eşik-altı (Subthreshold) Lazer Tedavisi

Eşik-altı lazer tedavisi özellikle kronikleşmemiş santral seröz retinopati hastalarında fotodinamik tedaviden sonra ikinci tedavi seçeneği olarak kullanılabilmektedir.

İlaç Tedavisi

Göz içi iltihapları, inflamatuvar hastalıklar, ameliyat sonrası makula ödemi veya bazı özel durumlarda damla, tablet ya da sistemik ilaç tedavileri gerekebilir. Kullanılacak ilaç tedavisi, sıvı birikiminin nedenine göre değişir.

Altta Yatan Hastalığın Kontrolü

Diyabet, hipertansiyon ve kolesterol gibi sistemik hastalıkların kontrol altında tutulması retina sağlığı açısından önemlidir. Özellikle diyabete bağlı makula ödeminde kan şekeri kontrolü, tansiyon takibi ve düzenli göz muayenesi tedavi sürecinin önemli parçalarıdır.

Düzenli Takip

Bazı hastalarda sıvı birikimi tekrarlayabilir. Bu nedenle tedavi sonrasında düzenli kontroller aksatılmamalıdır. Gerekli durumlarda OCT takipleri yapılabilir ve hastanın durumuna göre ek tedaviler planlanabilir.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Göz arkasında sıvı birikmesi tedavi edilmez veya geç fark edilirse, özellikle makula bölgesinde kalıcı hasara neden olabilir. Makula uzun süre sıvıya maruz kaldığında merkezi görme kalitesi azalabilir ve bazı hastalarda bu kayıp kalıcı hale gelebilir.

Bu nedenle bulanık görme, düz çizgileri eğri görme, görme merkezinde kararma veya ani görme azalması gibi şikâyetler ihmal edilmemelidir.

Göz Arkasında Sıvı Birikmesi Kendiliğinden Geçer mi?

Bazı durumlarda sıvı birikimi kendiliğinden azalabilir. Örneğin santral seröz retinopatide ilk atakta hastaların %50’si 3 ay içinde kendiliğinden iyileşir. Fakat 3 ayı geçen hastalarda ve nüks eden hastalıkta tedavi yapılması gerekir. Ancak diyabetik makula ödemi, retina damar tıkanıklıkları veya yaş tip sarı nokta hastalığı gibi durumlarda direkt tedavi gerekebilir.

Bu nedenle “kendiliğinden geçer” düşüncesiyle beklemek doğru değildir. Hangi hastada takip, hangi hastada tedavi gerektiğine göz doktoru karar vermelidir.

Ne Zaman Göz Doktoruna Başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda gecikmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır:

• Ani görme bulanıklığı,
• Tek gözde belirgin görme azalması,
• Görme merkezinde kararma veya gölge hissi,
• Düz çizgileri eğri ya da dalgalı görme,
• Okuma güçlüğü,
• Renkleri soluk algılama,
• Diyabet veya hipertansiyon hastasında yeni başlayan görme şikâyeti,
• Daha önce retina hastalığı tanısı olan kişilerde görme değişikliği durumları ihmal edilmemelidir.

Erken tanı, retina hastalıklarında görme kaybı riskini azaltmak açısından önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Göz arkasında sıvı birikmesi tehlikeli midir?

Altta yatan nedene bağlı olarak ciddi olabilir. Özellikle makula bölgesini etkileyen sıvı birikimleri merkezi görmeyi bozabilir. Bu nedenle retina muayenesi ile değerlendirilmesi gerekir.

Göz arkasında sıvı birikmesi körlük yapar mı?

Her hastada körlük yapmaz. Ancak geç tanı, tedavi gecikmesi veya altta yatan hastalığın kontrolsüz olması kalıcı görme kaybı riskini artırabilir.

Göz arkasında sıvı birikmesi ameliyat gerektirir mi?

Çoğu hastada ilk tedavi seçeneği ameliyat değildir. Sıvı birikiminin nedenine göre göz içi enjeksiyon, lazer tedavisi, fotodinamik tedavi, ilaç tedavisi veya takip planlanabilir. Bazı özel retina hastalıklarında ise cerrahi tedavi gerekebilir.

Göz içi iğne tedavisi sıvı birikmesini azaltır mı?

Bazı retina hastalıklarında göz içi iğne tedavisi, damar sızıntısını ve makuladaki sıvıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak kaç seans uygulanacağı ve tedavi aralığı hastalığın türüne, sıvının miktarına ve hastanın tedaviye verdiği yanıta göre değişir.

Göz arkasında sıvı birikmesi tekrarlar mı?

Evet, bazı hastalarda tekrarlayabilir. Özellikle diyabet, retina damar tıkanıklığı, santral seröz retinopati veya yaş tip sarı nokta hastalığı gibi kronik durumlarda düzenli takip önemlidir.

Göz arkasında sıvı birikmesi nasıl takip edilir?

Takipte göz muayenesi, görme keskinliği ölçümü ve özellikle OCT görüntüleme önemli yer tutar. Gerekli durumlarda göz anjiyosu ile damar sızıntısı veya anormal damar yapıları da değerlendirilebilir.

Görme değişiklikleri ihmal edilmemelidir. Özellikle ani bulanıklık, merkezi görmede bozulma veya çizgileri eğri görme gibi şikâyetlerde zaman kaybetmeden göz hastalıkları uzmanına başvurulması önemlidir.